Lời ru

Cái cò đi đón cơn mưa
Tối tăm mù mịt ai đưa cò về…

Đã lâu lắm rồi tôi mới lại được nghe tiếng ru cất lên từ con ngõ nhỏ. Đó là tiếng ru trẻ của một bà mới ở quê ra được vợ chồng anh hàng xóm thuê trông con, giúp việc gia đình. Tiếng ru nhẹ nhàng, ngọt ngào cất lên trong không gian yên bình, gợi về bao nỗi nhớ xa xăm của tuổi thơ nơi quê nhà. 

Tranh minh họa: internet

Ngày bé, tôi thường nghe mẹ hát ru em. Trưa hè, tiếng ru ầu ơ ngọt ngào bên cánh võng xen lẫn tiếng ve, tiếng gà cục tác cùng cơn gió nồm xào xạc lũy tre xanh, tiếng sáo diều vi vu như khúc nhạc êm đềm cất lên đưa em thơ vào giấc ngủ êm đềm. Ngày ấy, cả xóm chỉ có vài ba cái đài cassette; tivi đen trắng rất hiếm, phải sang làng khác xem nhờ. Năm thì mười họa mới có đội chiếu bóng về sân kho hợp tác xã chiếu phim phục vụ người dân. Những câu hát, lời ru đã trở thành nét sinh hoạt hằng ngày của những người phụ nữ như mẹ tôi và bao người thuở ấy. Qua bao năm tháng, lời ru vẫn theo tôi trên bước đường đời, dệt thành khoảng nhớ đằm sâu trong lòng về những tháng ngày ấu thơ tươi đẹp nơi làng quê yêu dấu.

Hẳn ai cũng từng ít nhất một lần được đắm mình trong lời ru ngọt ngào, tha thiết. Bà ru cháu, mẹ ru con, chị ru em. Lời ru bên nôi hay bên chiếc võng kẽo kẹt trưa hè yên ả, hiền hòa như dòng sữa ngọt lành nuôi dưỡng tâm hồn. Đó cũng là những âm thanh quen thuộc của làng quê và nhiều ngả đường của quê hương, đất nước. Những lời ru của người bà, người mẹ, người chị giúp gắn kết giữa các thế hệ, giữ gìn tình cảm, tình thân gia đình.

Từ lâu, lời ru đã đồng hành trong đời sống sinh hoạt của người dân, trở thành một phần truyền thống văn hóa đẹp đẽ của người Việt. Những hình ảnh thân thuộc của quê hương như cây đa, bến nước, con đò, cánh cò bay lả bay la đã kết thành lời ru ngọt ngào, êm ái. Lời hát ru mở ra cả một khoảng trời bình yên nơi quê nhà. Ở đó có bóng mẹ hiền tảo tần, dáng cha già cặm cụi sớm hôm bên cánh đồng, bến sông, bờ bãi; ở đó có những người nông dân mộc mạc, quê mùa, có đám trẻ mục đồng đầu trần, chân đất mải mê nô đùa để trâu ăn lúa, có dòng sông nước chảy êm đềm, có đồng lúa mênh mông bát ngát. Tất cả đem đến những yêu thương, hạnh phúc ngọt ngào. Những lời hát ru với làn điệu trữ tình, sâu lắng, lời ca mộc mạc, giản dị, thiết tha bắt nguồn từ cuộc sống lao động cần cù thường chứa đựng ý nghĩa sâu xa, lời răn dạy con trẻ. Qua những câu hát ru nhẹ nhàng, bài học làm người, đạo lý cuộc sống, tình yêu xóm làng, quê hương được truyền tải, vẽ lên bức tranh thanh bình trong tâm tưởng trẻ thơ, in sâu vào trong ký ức. 

Các nhà khoa học đã chứng minh, dù chưa hiểu chuyện nhưng mỗi khi nghe hát ru, trẻ thơ luôn cảm thấy dễ chịu và ngủ ngon lành; cảm nhận được sự quan tâm, yêu thương, nâng niu, chở che của bà, của mẹ, anh chị và những người thân trong gia đình. Lời ru tác động đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách, tính cách của trẻ, gieo vào tâm thức trẻ những hạt giống tốt lành và hình ảnh đẹp đẽ về lòng nhân ái, đạo lý làm người. Qua lời ru, lòng nhân ái được hình thành, tính bản thiện được nuôi dưỡng, trẻ biết thương yêu ông bà, cha mẹ, anh chị em. 

Đáng tiếc là trong nhịp sống hiện đại với nhiều loại hình văn hóa, nghệ thuật phong phú, mấy ai còn được nghe lời ru à ơi quen thuộc. Bây giờ, nhiều người mẹ trẻ không biết hát ru, không thuộc một bài hát ru nào. Họ mở nhạc, bài hát từ ti vi, điện thoại thông minh để cho trẻ nghe những bài hát mới, nhạc trẻ sôi động. Tiếng ru vắng dần trong cuộc sống hằng ngày, thưa vắng trong mỗi ngõ xóm, mỗi gia đình. Phụ nữ, thanh niên sôi nổi, hào hứng khiêu vũ, múa dân vũ, tập gym… Cho dù vậy, với tôi và với nhiều người, lời ru vẫn mang theo suốt cuộc đời, là chỗ dựa tinh thần, nâng đỡ trên mỗi bước đường đời. 

Trong nhịp sống hiện đại vẫn cần lắm những lời hát ru thân thương, tha thiết ngân lên trong mỗi mái ấm gia đình nơi làng quê, phố thị… 

P.N