Võ Miếu

Võ Miếu xưa thuộc phố Nam Hoà, xã Nhân Dục, huyện Kim Động, tổng An Tảo, phủ Khoái Châu, trấn Sơn Nam Thượng, nay thuộc phố Trưng Trắc, phường Quang Trung, Thị xã Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên. Võ Miếu thờ Quan Thánh Đế Quân hay còn gọi là Thượng Hữu Phục Ma Đại Đế, dân gian thường gọi là Quan Đế hay Quan Công, một nhân vật lịch sử thời Tam Quốc (Trung Quốc). Quan Công sinh ngày 13.5 âm lịch, ông là một vị tướng giỏi, võ nghệ cao cường, khi mất được nhân dân suy tôn thành bậc thánh thần và được thờ ở nhiều nơi trên đất nước Trung Hoa. Võ Miếu là một trong số rất ít di tích của người Hoa khi họ di cư sang buôn bán và cư trú tại Phố Hiến xây dựng nên trong thời kỳ phồn thịnh của đô thị Phố Hiến (Thế kỷ XVI - XVII) còn được bảo lưu tới ngày nay.

Võ Miếu được xây dựng thời Lê Cảnh Hưng (1740) và được trùng tu tôn tạo nhiều lần vào thời Hậu Lê và thời Nguyễn. Võ Miếu hiện nay là sự hoà trộn giữa hai nền kiến trúc Việt Nam và Trung Hoa. Toàn bộ khu di tích Võ Miếu được dựng trên tổng diện tích là 612,8m², kiến trúc kiểu chữ Quốc bao gồm các hang mục: Tiền tế, trung từ, hậu cung và hai dãy giải vũ.

Phía Nam khu di tích có cổng nghi môn, là công trình đặc biệt được lợp ngói mũi, kết cấu vì kèo kiểu giá chiêng chồng rường con nhị, bào trơn đóng bén đơn giản. Bên ngoài cửa chính diện treo một bức chạm  khắc Quan Vũ và hai tỳ tướng.

Từ cổng vào, qua sân gạch là tới ba gian tiền tế được trùng tu vào thời Nguyễn niên hiệu Thành Thái thứ 10 (1898). Toà tiền tế được lợp ngói mũi, nâng đỡ mái là hệ thống cột được đặt trên các chân tảng bằng đá trang trí hoa văn cánh sen cách điệu. Tiền tế có treo đại tự ca ngợi công đức của Quan Công, đó là:

            Thiên cổ vĩ nhân

            Bạch nhật thanh thiên     

             Đại nghĩa tham thiên

Dịch nghĩa:

          Bậc vĩ nhân ngày xưa

          Đức của thần toả sáng như trời xanh

          Nghĩa lớn thấu trời

Nối giữa tiền tế và hậu cung là toà trung từ với kết cấu kiến trúc đơn giản, chạm trổ hoa văn theo phong cách cổ Trung Quốc. Hậu cung gồm ba gian mái lợp ngói ta, được trang trí bằng hệ thống câu đối sơn son thếp vàng, ca ngợi nghĩa lớn của Quan Công.

Hàng năm, lễ hội ở Võ Miếu được tổ chức vào ngày 13.5 âm lịch. Xưa kia, dân gian gọi lễ hội ở những nơi thờ Quan Công là: “Hội đơn đao” hay “Quan Công mài đao”. Những ngày diễn ra lễ hội mà có mưa thì gọi là “Ma đao vũ” (mưa mài đao); “Tiết vũ” (Tiết mưa). Hội diễn ra rất sôi động với nhiều sự tích liên quan đến Quan Công. Ngày nay, lễ hội diễn ra đơn giản hơn song vẫn thu hút đông đảo nhân dân tham gia. Năm 1998, di tích Võ Miếu ở thị xã Hưng Yên đã được Bộ VHTT xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật.